Hai obxectos que chegan a unha casa porque fan falta. Outros, ademais, axudan a contar de onde vén esa casa. Os novos baleirapetos de O Sendeiro forman parte dos dous grupos. Foron deseñados en exclusiva por Elena Ferro e están feitos en coiro. A elección do material e de quen o traballa ten que ver coa historia do lugar no que estamos.
O Sendeiro ocupa unha antiga curtidoría de Santiago de Compostela. No século XIX, este era un espazo de traballo no que as peles, a auga e o oficio formaban parte do día a día. Antes de converterse nun restaurante, nesta casa facíase outra cousa. Aquí chegaban peles en bruto que había que lavar, hidratar, limpar, preparar e tratar con taninos. A auga era imprescindible durante todo o proceso.
Hoxe quedan poucos rastros visibles daquela actividade. Algúns elementos da antiga fábrica seguen integrados no restaurante e forman parte do espazo sen necesidade de convertelos en pezas de museo. Na terraza, por exemplo, aínda se conserva a antiga bomba manual de ferro que permitía sacar a auga necesaria para traballar as peles. Está aí porque xa estaba antes ca nós. E esa idea é importante.
Cando O Sendeiro chegou a esta casa, non chegou a un espazo baleiro. Aquí xa había unha historia, unha maneira de traballar e unha memoria construída durante anos. A nosa intención nunca foi borrala, senón atopar a forma de convivir con ela. Por iso o coiro volve agora á casa. Faino cun uso distinto e desde unha mirada contemporánea. Os novos baleirapetos recuperan un material estreitamente unido á historia do edificio e introdúceno de novo no día a día do restaurante. Para deseñalos contamos con Elena Ferro porque compartimos unha forma de entender o oficio.
O seu traballo parte dunha tradición artesanal e lévaa ao presente a través do deseño, da cor e dunha linguaxe propia. Hai respecto polo que vén de antes, pero non hai intención de quedar ancorados nel. O oficio segue vivo precisamente porque cambia.
E aí atopamos un punto de unión moi claro coa maneira na que entendemos a cociña en O Sendeiro.
Na nosa cociña tamén partimos do que recibimos. Do produto, das persoas que o traballan, dos coñecementos que pasan dunhas mans a outras e dun territorio concreto. Respectar esa orixe non significa repetila sempre do mesmo xeito. Significa coñecela para poder traballar desde o presente.
Esa maneira de facer forma parte de “O noso”. O noso saber fala do coñecemento que se transmite, moitas veces sen estar escrito. Do aprendido mirando, facendo e repetindo. O noso futuro fala da necesidade de que ese coñecemento continúe, de que os oficios non queden reducidos a unha lembranza. A colaboración con Elena Ferro encaixa nese punto.
A artesanía galega non ten por que vivir mirando cara atrás. Pode conservar a súa raíz e atopar novas formas, novos usos e novos lugares nos que seguir presente. Estes baleirapetos son unha pequena mostra diso. Onde antes se traballaban as peles, hoxe o coiro volve á mesa convertido noutra cousa.
Cambia o uso. Cambia o tempo. Cambian as mans. Pero queda o vínculo.
O noso non é só o que contamos. É o que facemos, o que coidamos e o que decidimos manter vivo.